Ngày 11/10, tại sân Kim Cương của China Open, khi một cú giao bóng ăn điểm trực tiếp (ACE) chạm đất, Trịnh Khâm Văn, người tham dự nhờ suất đặc cách, đã đánh bại tay vợt Nga Mirra Andreeva 2-0 để giành chức vô địch đơn nữ, một lần nữa đưa sự nghiệp của mình lên một cao trào mới.
Đây là lần đầu tiên trong sự nghiệp quần vợt, Trịnh Khâm Văn giành danh hiệu vô địch ở hệ thống giải WTA 1000 của quần vợt nữ (ghi chú: cấp độ cao nhất chỉ sau bốn giải Grand Slam), đồng thời cũng là lần đầu tiên trong lịch sử China Open có tay vợt đơn chủ nhà lên ngôi.
Dù trên Internet hay ngoài đời thực, vô số lời khen ngợi dành cho Trịnh Khâm Văn. Gần như suốt một năm qua, nhà vô địch Olympic Trịnh Khâm Văn, với tư cách là "gương mặt đại diện" của quần vợt Trung Quốc và thậm chí cả thể thao Trung Quốc, đã sa vào vũng lầy, sự nghiệp dường như lụi tàn; nhưng cô đã kiên cường bất khuất phá vỡ xiềng xích, khiến dư luận xúc động.
Với chức vô địch China Open lần này, Trịnh Khâm Văn nhận tiền thưởng hơn 1,15 triệu USD, thứ hạng thế giới trở lại vị trí 23. Trong tương lai, con đường quần vợt của Trịnh Khâm Văn liệu còn không gian tưởng tượng lớn hơn?
Trịnh Khâm Văn nâng cúp vô địch China Open 2026. Ảnh: hình ảnh được China Open chính thức cấp phép
Khí thế đang lên
19 giờ 30 phút, tại sân Kim Cương của China Open không còn một chỗ trống, Trịnh Khâm Văn đeo tai nghe bước ra sân đúng giờ. Đối thủ Andreeva là nhà vô địch Roland Garros năm nay, vô số khán giả thót tim lo lắng cho Trịnh Khâm Văn.
Bình luận viên quần vợt Hồ Lực Đào nhớ lại với tạp chí "China Newsweek" rằng, trước đó ở tứ kết China Open 2024, Trịnh Khâm Văn và Andreeva đã có lần đối đầu đầu tiên trong sự nghiệp; hai năm sau, cả hai đều đã tiến bộ đáng kể.
Năm 2024, Andreeva, người được người hâm mộ Trung Quốc gọi là "Tiểu Mễ Lạt" (ớt nhỏ), vẫn còn non nớt, thường thi đấu theo cảm xúc, hay khóc và dễ sụp đổ tâm lý. "Giờ Andreeva đã là nhà vô địch Grand Slam, khả năng kiểm soát cảm xúc tiến bộ vượt bậc, ngoài ra công thủ rất cân bằng, đường bóng biến hóa, đặc biệt là phòng ngự phản công rất xuất sắc. Ngoài hỏa lực thuận tay không bằng Trịnh Khâm Văn, cú trái tay của cô ấy không loại trừ khả năng gây rắc rối cho Trịnh Khâm Văn."
Còn Trịnh Khâm Văn rõ ràng là bên có tinh thần dâng cao hơn. Hồ Lực Đào cho biết, trước US Open, HLV Riba đã đưa Trịnh Khâm Văn đi tập huấn khép kín 3 tuần, hiệu quả vẫn đang tiếp diễn. "Kể từ đó, sự tự tin và tâm lý của Trịnh Khâm Văn dần đi lên, dù là cảm giác bóng khi đánh hay thể lực, so với nửa đầu năm đều rõ ràng đã lên một nấc."
Trịnh Khâm Văn đánh bóng. Ảnh: hình ảnh được China Open chính thức cấp phép
Điều này thể hiện cụ thể qua hàng loạt trận đấu tại China Open: Trịnh Khâm Văn tự tin không hy sinh tốc độ bóng để đổi lấy sự ổn định, thường xuyên tung ra những cú giao bóng ăn điểm với tốc độ hơn 180 km/h, thậm chí giao bóng còn giải quyết vấn đề ở những điểm quan trọng và điểm kết thúc trận. Uy lực, độ ổn định và tỷ lệ thành công của cú thuận tay cũng tăng lên, gây áp lực cực lớn khiến đối thủ chỉ có thể chống đỡ mệt mỏi, khó phản đòn; còn dự trữ thể lực thì đánh ba set cũng không ngán.
Trong trận chung kết, dù tỷ lệ giao bóng một thành công của Trịnh Khâm Văn hơi thấp, nhưng tỷ lệ ăn điểm ở quả giao một lên tới 73%, tung ra 8 cú ACE, số cú đánh ăn điểm trực tiếp vượt trội 24-16, lỗi tự đánh hỏng ít hơn đối thủ. Sự ổn định mạnh mẽ trong trạng thái áp lực cao ở điểm kết thúc set và điểm kết thúc trận càng cho thấy kỹ thuật và tâm lý của cô đều đã trở lại đỉnh cao.
Đợt tập huấn khép kín trở thành bước ngoặt then chốt
Trước US Open tháng 8 năm nay, Trịnh Khâm Văn đã sa sút kéo dài suốt một năm.
Sau khi giành huy chương vàng Olympic Paris, Trịnh Khâm Văn lọt vào tứ kết Roland Garros tháng 5/2025, khi đó thứ hạng thế giới của cô lên đến vị trí cao nhất là số 4. Nhưng sau Wimbledon cùng năm, Trịnh Khâm Văn phẫu thuật khuỷu tay phải, sau đó tái xuất ngắn ngủi tại China Open rồi vội vàng bỏ cuộc, tiếp đó liên tục vắng mặt ở Đại hội Thể thao toàn quốc và Australian Open 2026.
Trước China Open năm nay, trả lời câu hỏi của "China Newsweek", Trịnh Khâm Văn đã nhìn lại "điểm khởi đầu" khiến mình rơi vào sa sút. "Phẫu thuật là chuyện sớm muộn (phải làm), nhưng có lẽ trong khoảng thời gian hồi phục sau phẫu thuật, do thiếu hiểu biết, hoặc nói cách khác là tôi đã không đi gặp những bác sĩ khác nhau và lắng nghe lời khuyên của họ, nên dẫn đến việc tôi đưa ra một số lựa chọn sai lầm."
Trịnh Khâm Văn tiết lộ, năm ngoái một mặt bản thân sau phẫu thuật rất muốn nhanh chóng trở lại thi đấu, khi đó cũng được bác sĩ điều trị chính đồng ý, nhưng tình trạng chấn thương thực tế ở khuỷu tay không như bác sĩ nghĩ, sau đó trở nặng nên mới phải mất thời gian dài hồi phục.
Lúc này, Trịnh Khâm Văn mới bắt đầu đối mặt với mặt tàn khốc và mâu thuẫn nhất của thế giới quần vợt. Hiện nay, lịch thi đấu quần vợt quá dày đặc, vận động viên "quay như chong chóng" khắp thế giới, gánh trên vai áp lực thành tích, điểm số, thứ hạng và cả nhà tài trợ, không thể và cũng không có cách nào chờ đến khi hồi phục hoàn toàn rồi mới ra sân. Nhưng khi cơ bắp và trí nhớ phát lực đã bị phá vỡ, việc tham gia thi đấu cường độ cao khi chưa hồi phục triệt để sẽ khiến thành tích bấp bênh và dễ gây đả kích nghiêm trọng đến sự tự tin.
Cú đả kích nặng nề nhất với Trịnh Khâm Văn năm nay xảy ra tại Roland Garros. Trịnh Khâm Văn thua tay vợt Ba Lan Chwalińska ngay vòng một, set thứ hai thậm chí không thắng nổi một game. Sau trận, Trịnh Khâm Văn rơi nước mắt tại họp báo, nói rằng mình đã gặp "một thất bại nặng nề", sau này "phải đánh lại từ các giải cấp thấp".
Ở hàng loạt giải đấu sau đó, Trịnh Khâm Văn khó có khởi sắc, nhiều lần bị loại ngay vòng một. Sau khi trao đổi với HLV Riba, Trịnh Khâm Văn tới học viện quần vợt IMG ở Florida, Mỹ để tập huấn khép kín.
Học viện quần vợt IMG có phong cảnh đẹp, nhưng với Trịnh Khâm Văn, gần như không có giao lưu xã hội hay giải trí. Mỗi ngày cô chỉ đi lại giữa hai điểm, ngoài ăn và ngủ, thời gian gần như bị lấp kín bởi tập luyện và hồi phục.
Trịnh Khâm Văn thẳng thắn cho biết, trong thời gian tập huấn khép kín, những gì cô trải qua cả về thể chất lẫn tinh thần đều vô cùng khó khăn: về thể xác, mỗi ngày phải đón nhận các buổi tập cường độ cao trong môi trường nắng nóng cùng yêu cầu nghiêm khắc của HLV; về tinh thần và tâm lý cũng phải xây dựng lại, chấp nhận việc phải đánh từ vòng loại US Open.
Trịnh Khâm Văn tập luyện đặc biệt tại học viện quần vợt IMG ở Florida, Mỹ. Ảnh: Weibo Trịnh Khâm Văn Ana
"Trước đây khi tôi nằm trong top 10, tôi còn cảm thấy có chút vốn liếng để phản bác lời HLV. Nhưng lúc đó, HLV Riba nói: bây giờ em đang ở ngoài top 100, thứ hạng thế giới của tôi năm xưa là 65, nếu ngay cả thứ hạng năm xưa của tôi em cũng không đạt được, thì em còn gì để nói nữa." Trịnh Khâm Văn nhớ lại, "Thành công trong quá khứ quả thật đã mang lại cho tôi một chút kiêu ngạo, nhưng thứ hạng rơi xuống như vậy thì tôi không có vốn liếng để phản bác. Dù HLV nói gì, tôi cũng đều phải nghe. Khoảng thời gian đó, toàn bộ thái độ của tôi rất khiêm tốn, tôi đã nhận thức lại bản thân, có lẽ đó chính là lý do tôi có thể thành công."
Đợt tập huấn khép kín lần này đã trở thành bước ngoặt then chốt giúp Trịnh Khâm Văn "phượng hoàng tái sinh". Cơ thể gần như hồi phục hoàn toàn, khi đánh bóng không còn cảm thấy đau, kỹ chiến thuật và thể lực được củng cố và tăng cường, Trịnh Khâm Văn một mạch vào tứ kết US Open, tạo ra hai màn lội ngược dòng kinh thiên động địa từ thế bị dẫn 0-5, cho thế giới biết việc mình "đánh trở lại" chỉ là vấn đề thời gian.
Sức tưởng tượng thương mại lớn hơn?
Hồ Lực Đào nhận thấy, hiện tại lối chơi của Trịnh Khâm Văn vẫn chưa hoàn toàn định hình. Ông dự đoán, màn thể hiện xuất sắc của Trịnh Khâm Văn từ sau trận tứ kết China Open lần này về cơ bản chính là hướng phát triển của cô trong tương lai.
"Vì Trịnh Khâm Văn trong thời gian dài được HLV người Tây Ban Nha dẫn dắt, nên mang phần nào phong cách Tây Ban Nha." Hồ Lực Đào cho biết, "Trịnh Khâm Văn không hoàn toàn chỉ đánh mạnh, những pha bóng giằng co có độ xoáy lên nhất định, có lợi cho việc chuyển tiếp và điều động đối thủ; khi có cơ hội thì đánh thẳng mạnh để ăn điểm, ngoài ra tỷ lệ bỏ nhỏ cũng tăng lên. Tổ hợp kỹ chiến thuật này, trên nền tảng tâm lý bình thường, bước chân nhanh, thể lực dồi dào, có cơ hội chiến thắng trước tuyệt đại đa số tay vợt hiện nay."
Lối chơi của Trịnh Khâm Văn mang phần nào phong cách Tây Ban Nha. Ảnh: hình ảnh được China Open chính thức cấp phép
Hồ Lực Đào cho rằng, nếu phong độ của Trịnh Khâm Văn tại China Open được duy trì và tiếp tục "tiến hóa", thì trong làng quần vợt nữ hiện nay sẽ không có tay vợt nào áp đảo hoàn toàn cô theo nghĩa tuyệt đối, không có ai cô không thể đánh bại; vì vậy trong vài năm tới, Trịnh Khâm Văn vẫn có khả năng khá lớn giành chức vô địch Grand Slam.
"Sabalenka ở thời kỳ đỉnh cao và Rybakina khi có phong độ tốt hơn tương đối có thể dùng những cú đánh nặng để áp chế đường bóng xoáy lên của Trịnh Khâm Văn, còn nhịp độ nhanh của Świątek, sự lì lợm của Pegula và sự biến hóa của Andreeva cũng có thể tạo ra mối đe dọa, nhưng hỏa lực tấn công tuyệt đối thì không bằng Trịnh Khâm Văn." Hồ Lực Đào cho biết.
Sau sự hồi sinh ở US Open và chức vô địch China Open, không gian tưởng tượng thương mại trong tương lai của Trịnh Khâm Văn một lần nữa được mở ra.
Tháng 8, trong bảng xếp hạng thu nhập của các tay vợt do tạp chí tài chính uy tín Forbes công bố, Trịnh Khâm Văn đứng thứ bảy với tổng thu nhập 22,6 triệu USD, trong đó tiền thưởng thi đấu chưa tới 600.000 USD, còn tài trợ thương hiệu lên tới 22 triệu USD, chiếm 97% tổng thu nhập.
Theo tìm hiểu của "China Newsweek", trước việc Trịnh Khâm Văn rơi vào đáy vực năm nay, một số thương hiệu tài trợ hợp tác đã tỏ ra do dự và đứng ngoài quan sát vào thời điểm gia hạn hợp đồng. Sau khi kết thúc đợt tập huấn khép kín, khi trả lời phỏng vấn truyền thông nước ngoài, Trịnh Khâm Văn từng thẳng thắn rằng cô biết rất rõ những cơ hội thương mại đi kèm các tay vợt hàng đầu thế giới không thể tồn tại độc lập khỏi thân phận tay vợt hàng đầu. Và việc hợp tác thương mại có tiếp tục hay không hoàn toàn phụ thuộc vào việc có thể đánh ra thành tích tốt và thứ hạng cao hơn hay không.
Nhưng giờ đây, các nhà tài trợ liên quan gần như đều đã được "uống thuốc an thần". "Hiện nay trong lĩnh vực đại diện và tài trợ vận động viên, các thương hiệu thường thích ký hợp đồng ngắn hạn, và ít nhiều đều có yêu cầu cứng về chỉ tiêu thành tích và thứ hạng." Chuyên gia tiếp thị thể thao, nhà sáng lập Nhật Diệu Thể Thao Trương Tân nói với "China Newsweek", "Đầu tư vào vận động viên cũng giống như đầu tư cổ phiếu, có thể có biến động, nhưng lần lội ngược dòng từ nghịch cảnh này của Trịnh Khâm Văn đã củng cố hình tượng 'kiên cường', các thương hiệu vẫn sẽ tự tin hơn."